Tom Curren lạc sâu vào hố thỏ kỳ lạ ở Mexico.
Trụ sở chính Rip Curl, Torquay, Úc: Đầu năm 2020, khi cả thế giới bắt đầu phong tỏa trong những ngày đầu của đại dịch Covid-19, Rip Curl nhận được tin từ Tom Curren @curfuffle rằng anh đang lên đường sang Mexico cùng người bạn cũ Buggs Arico để lướt sóng và tránh xa cảnh hỗn loạn đang diễn ra khắp nước Mỹ. Dịch bệnh, bạo động, biểu tình – một điểm nóng của đổi thay, cảm xúc và hoang mang. Như thường lệ, Tom tìm đến đại dương như một cách để hiểu lấy tất cả những điều đó.
Chúng tôi không thật sự chắc chắn điều đó sẽ dẫn tới đâu. Ít lâu sau, họ báo cho chúng tôi biết rằng nhiếp ảnh gia @andypotts cũng sẽ tới đó và sẽ ghi lại bất cứ điều gì xảy ra trong suốt 6 tuần – dù có thể còn dài hơn thế – bởi chẳng ai thật sự đếm nữa khi những con sóng hòa lẫn vào ngày tháng và ngày tháng hòa lẫn vào những con sóng.
Buggs sở hữu Punta Conejo Resort ở phía nam biên giới @puntaconejoresort và nơi đây hóa ra là một chốn ẩn náu tuyệt vời: lướt sóng và làm nhạc khi thời gian trôi vào một thế giới không định hình cho bộ ba.
Trong suốt khoảng thời gian đó, Rip Curl thi thoảng vẫn liên lạc với nhóm, đôi khi là từ Andy đang cố tìm đường về nhà tới Úc rồi quay lại Mỹ (đó lại là một câu chuyện khác cho một dịp khác), lúc khác là từ chính Tom gửi lời chúc bình an tới tất cả chúng tôi khi mọi thứ trở nên bấp bênh, và để trò chuyện về lướt sóng.
Chúng tôi biết Tom dành rất nhiều thời gian cho ván, cho thiết kế vây, chuyển đổi giữa một mẫu ván twin fin mới của Channel Islands và bộ ván skimboard “phi thuyền” của anh, dùng những điểm sóng phải dài làm phòng thí nghiệm cho sự uyển chuyển. Anh cũng chơi rất nhiều nhạc, phần lớn xuất hiện trong bộ phim.
Bản độc tấu keyboard “Buggsy’s Nose Ding Lament” là một tuyệt phẩm; và anh viết nhạc nền cho “Free Scrubber Theme”, một bản jazz, fusion, electro vang lên trong ngày sóng lớn ở cuối phim khi anh trở về Mỹ. Những giai điệu cứ vọng lại trong đầu bạn khi lướt sóng sau khi xem phim. Các nghệ sĩ khác như Israeli Chicks, Mylee Grace và Goons of Doom cũng hòa quyện hoàn hảo vào bản phối.
Bộ phim thành hình “Free Scrubber” – do @vaughandeadly và @nickpollet dựng nên – kết nối tất cả lại theo một cách mà không ai có thể ngờ tới. Khi trò chuyện với Andy, rõ ràng câu chuyện về quãng thời gian của họ không thể kể theo kiểu phim tài liệu hay tuyến tính. Nó đơn giản là quá nhiều để kỳ vọng, quá khó để giải thích “nếu bạn không có mặt ở đó thì bạn sẽ chẳng bao giờ hiểu được”. Vậy nên với sự đồng ý của anh, chúng tôi lấy những thước phim ấy trao cho các chàng trai để tạo nên “Free Scrubber” – vừa là phim lướt sóng, vừa là hài kịch quái lạ, vừa là phim tình bạn, vừa là một chuyến đi Search, tất cả gộp làm một.
Yêu cầu duy nhất là hãy làm phần mở đầu phá vỡ mọi huyền thoại, thể hiện tinh thần vui đùa và bất cần của Tom, và đừng cắt vụn bất kỳ con sóng nào – hãy để phần lướt sóng chảy trôi liền mạch từ đầu đến cuối – với những thước phim flycam đẳng cấp thế giới của Andy làm nổi bật phong cách của Tom. Vậy nên chúng tôi gửi cho họ hai ổ cứng đầy nội dung và nói “Cứ thỏa sức đi…”
Tiếp nối ngay sau màn hợp tác năm 2020 trong “Postcards From Morgan”, chúng tôi hy vọng bạn sẽ thích nó.
Dưới đây, Sean Doherty, biên tập viên của Surfing World, viết lại phiên bản của Vaughan về việc đưa “Free Scrubber” của Rip Curl vào cuộc sống.
Một bản dựng hay về Tom Curren làm được hai điều.
Thứ nhất, nó chỉ đơn giản để anh lướt sóng. Bạn không can thiệp vào thiên tài của con người ấy và tấm ván của anh. Cứ đặt anh lên một điểm sóng phải, bấm máy quay và tránh sang một bên. Thứ hai, nó cần ngừng đi tìm anh. Suốt nhiều thập kỷ, các nhà làm phim (và tất cả mọi người) đã cố vẽ nên một bức chân dung xác định nào đó về Curren, con người, người lướt sóng… và Curren luôn bất chấp họ ở mọi bước ngoặt. Giờ đây anh dường như đang đùa cợt với họ, tạo ra một phiên bản biếm họa của chính mình. Không thể tìm thấy anh, không thể phỏng vấn anh, hoặc anh xuất hiện vào một ngày sóng bốc khói cưỡi trên một tấm skimboard sân sau được dán lại bằng băng keo. Cuộc Search ẩn dụ đi tìm Tom Curren ngày nay là một sự phí công. Rõ ràng anh không muốn bị tìm thấy. Tuy nhiên vẫn có một kẽ hở ở đây. Nếu bạn không cố công đi tìm anh, thì có lẽ – chỉ có lẽ thôi – bạn sẽ chợt thoáng thấy con người ấy. Cách tốt nhất để tìm thấy Tom Curren là đừng tìm anh. Điều này dẫn chúng ta tới Mexico, năm ngoái.
Khi đại dịch hoành hành khắp California, Curren trốn về phía nam tới Salina Cruz cùng người bạn lâu năm, Buggs Arico, người sở hữu một chỗ ở dưới đó. Ít lâu sau khi họ đến, biên giới Mexico đóng cửa và cảnh sát liên bang địa phương dọn sạch mọi tay gringo lướt sóng ra khỏi thị trấn… trừ Tom và Buggs. Họ ở lại đó ba tháng, chỉ riêng hai người, những tay lướt sóng duy nhất trong thị trấn, với điểm sóng ở Salina Cruz dành trọn cho mình. Đi cùng chuyến đi là nhà làm phim người Úc Andy Potts, người mang theo máy quay nhưng chẳng có kế hoạch thực sự nào. Tuy nhiên, một buổi quay khép kín, kéo dài ba tháng với Tom Curren trên một điểm sóng cát ở Mexico là cơ hội quá tốt để bỏ lỡ. Máy quay bắt đầu chạy.
Cuối năm đó, hai ổ cứng không nhãn mác xuất hiện trong hòm thư tại Rip Curl và được chuyển tới nhà làm phim Vaughan Blakey. Những thước phim từ Mexico làm anh choáng váng. Ý nghĩ đầu tiên của anh là chẳng làm gì cả; cứ chiếu nguyên như vậy. “Bạn có thể chiếu nguyên phần phim thô và nó vẫn hay bất hủ,” anh nói. “Với Curren thì điều đó hoàn toàn hợp lý.” Thay vào đó, Blakey đảm nhận nhiệm vụ đầy thách thức là dựng một bộ phim về Tom Curren, một nhiệm vụ càng thêm nan giải bởi thực tế anh chưa bao giờ gặp Curren. “Điều kỳ lạ nhất giữa tôi và Curren là, sau 25 năm làm việc cho các tạp chí lướt sóng, trong tất cả những người trong làng lướt sóng, có hai người tôi chưa từng gặp – Ross Clarke-Jones và Tom Curren. Khi tôi bắt đầu làm ở Waves, Curren đã đi làm Litmus với Ank và Frank rồi. Anh đã biến mất từ trước đó.”
Việc những bộ phim như Litmus và Searching For Tom Curren – được quay vào thời điểm Curren rời khỏi sân khấu vào những năm 90 và đang ở đỉnh cao ảnh hưởng của mình – đã trở thành những tác phẩm cult kinh điển, đè nặng lên anh. Những khắc họa ban đầu về Curren và cách anh lướt sóng đã dựng nên một bức chân dung đầy tôn kính, bí ẩn về con người ấy. Tuy nhiên Vaughan Blakey không làm loại phim đó. Những bộ phim lướt sóng của anh đã đùa giỡn tưng bừng từ hồi Kelly Slater còn là Groovy Avalon, và anh đã trở thành bậc thầy của thể loại phim lướt sóng vui nhộn ngẫu hứng. Vậy phải làm gì với thứ này đây? Một bộ hài kịch về Curren ư? Curren có thể hài hước đến bật cười, nhưng khiếu hài của anh tỉnh bơ và cao siêu đến mức gần như không thể nhận ra ngoài đời thực, chứ đừng nói đến việc bắt trọn nó trên phim. Những thước phim của Andy là sự pha trộn giữa các pha lướt sóng và những cảnh cinéma vérité kỳ lạ khi Tom lụi cụi với những tấm ván anh chế lại từ các bộ phận thừa nằm lăn lóc quanh đó. Nhưng đúng chất Tom. Nếu máy quay chĩa ra là anh dừng bất cứ việc gì đang làm. Andy phải “ăn cắp” từng khoảnh khắc, nhưng qua ba tháng, chiếc máy quay dần bớt phiền nhiễu, và Curren sống cuộc sống thường ngày như thể không hề bị quan sát. Dưới cái nắng trắng chói của Mexico, mọi thứ vừa trở nên tuyệt vời vừa kỳ quái.
“Ôi, nó cong queo rồi, anh bạn. Cong queo. Cong đến mức nó có thể nhìn thấy gáy của chính mình!”
Được giao nhiệm vụ làm nên điều gì đó từ những thước phim, Blakey có thể làm một bộ phim nghiêm túc khác về Curren, hoặc anh có thể lạc vào hố thỏ cùng Curren và tạo ra một thứ gì đó rực rỡ đến mức làm chảy cả kim đồng hồ. Cứ ôm trọn lấy sự kỳ lạ huy hoàng của tất cả. Đó chính là Free Scrubber. “Khi tôi xem những thước phim, nó cứ điên rồ vô cùng. Mọi thứ trong đó giống như một mạch phụ kiểu David Lynch. Cái này giống David Lynch lắm, anh bạn. Nhưng đồng thời, tôi cũng không biết nữa, nó còn là một bộ hài về tình bạn tuyệt vời như The Blues Brothers hay gì đó với Tom và Buggs. Nó như một cặp đôi kỳ quặc bị ném vào cảnh cô lập, và mọi thứ họ làm đều tưng tửng. Nó hài hước đến tận cùng.”
Blakey được chính người đàn ông ấy cho phép làm phim theo kiểu quái lạ. “Curren và tôi chỉ nói chuyện qua điện thoại hai lần về bộ phim,” Vaughano kể. “Đó là liên lạc duy nhất của chúng tôi trước khi bắt đầu dựng phim. Tôi nói với anh ấy, ‘Nghe này, tôi định làm cái này khá lập dị đấy.’ Và anh ấy bảo, ‘Cứ bẻ cong nó đi.’ Đó là lời khuyên của anh dành cho tôi, ‘Bẻ cong nó đi.’ Và tôi đáp, ‘Ôi, nó cong queo rồi anh bạn. Cong queo. Cong đến mức nó nhìn thấy được gáy của chính mình!'” Đó là lần cuối Blakey nghe tin từ Curren. Bốn tin nhắn, hai cuộc trò chuyện, không hồi âm và không hề xem lại bản dựng hoàn chỉnh là toàn bộ những gì họ trao đổi. Nhưng Blakey cứ thế tiến hành, và chẳng mấy chốc Joe Turpel đang bình luận những con sóng của Tom, những gương mặt không rõ nguồn cơn xuất hiện chẳng vì lý do gì, và Tom Curren đang lắc vòng hula. Free Scrubber rơi vào đâu đó giữa Searching For Tom Curren và Eraserhead.
Nhưng như một bộ phim của Lynch, nó cũng mang một bầu không khí bất an. Toàn bộ khung cảnh ở Salina Cruz vốn đã hơi bất an. Trước hết, thị trấn lướt sóng vắng tanh. Đại dịch đã quét sạch mọi tay gringo. Còn có chút vận xui với dân địa phương, những người hơi căng thẳng về việc họ có mặt ở đó. Nhưng cảm giác bất an của bản dựng phần lớn đến từ việc chẳng biết chuyện quái gì đang thật sự diễn ra. “Tôi vừa xem,” Vaughano nhớ lại, “vừa nghĩ, cứ tưởng tượng bạn bước vào giữa cảnh này. Chuyện gì đang thật sự xảy ra ở đây? Bạn sẽ thấy nó buồn cười? Bạn sẽ phấn khích, hay bạn sẽ nghĩ, ‘Trời ơi, cái này thật ra hơi đáng sợ đấy’? Bạn cứ không biết chuyện gì đang thực sự diễn ra.”
“Trời ơi, cái này thật ra hơi đáng sợ đấy? Bạn cứ không biết chuyện gì đang thực sự diễn ra.”
Kết quả dựng phim đứng ngay trên ranh giới. “Và đó chính là cảm giác của tôi trong suốt thời gian xem. Chuyện quái gì đang diễn ra ở đây? Điều gì đang xảy ra? Và nó có một sự cân bằng tuyệt vời giữa cực kỳ buồn cười nhưng cũng cực kỳ lập dị cùng lúc.” Blakey nhận ra điều mình cần làm. Một bản dựng hay về Curren cần đặt ra nhiều câu hỏi về Curren hơn là những câu nó trả lời.
Tuy nhiên, phần lướt sóng trong phim lại nói lên sự thật. “Những con sóng anh lướt chỉ là những điểm sóng phải nhỏ xinh, tinh nghịch, tuyệt đẹp, và cách anh lướt… Tôi dám chắc có những cú quẹo trong đó trông y hệt, về độ giòn giã, độ nhanh nhẹn, về vị trí và sự vui vẻ nhẹ nhàng ấy, so với một số cú quẹo anh làm hồi còn trẻ. Anh cứ tươi trẻ như măng non, thật đáng kinh ngạc. Bạn nhìn Curren và bạn thấy được điều đó. Bạn thấy một con đường dẫn tới tương lai lướt sóng tươi sáng nếu bạn đã ngoài 40. Trong khi với Kelly… chẳng ai thật sự đồng cảm được. Nó gần như kiểu, ‘Sao lại phải cố gắng dữ vậy?’ Nhưng cách lướt sóng của Curren, đối với tất cả những người còn lại chúng ta, nó cứ như, ‘Đúng rồi.’ Đó là một sự cho phép để không cần phải gắng sức quá. Bạn có thể bắt một con sóng, đứng đó và chỉ tận hưởng sự lướt trôi, khiến nó trông như điều tự nhiên nhất trên đời.”
